Energiefacturen blijven fors stijgen: nieuw contract gemiddeld 36 procent duurder dan in december

12 jan. 2022

Wie deze maand een nieuw energiecontract afsluit, betaalt daarvoor gemiddeld ruim 36 procent meer dan in december. Dat blijkt uit een berekening van VRT NWS, waarbij we alle energiecontracten onder de loep namen. Na een eerste forse stijging vorig najaar, stijgen de prijzen nu zo mogelijk nog forser. En beterschap lijkt niet meteen in zicht.

"In maart komt de eindafrekening voor gas, dus ik houd mijn hart vast. Onze vakantieplannen zijn in elk geval veranderd", vertelt Katia T. onze redactie. Haar laatste voorschotfactuur van haar energieleverancier bedraagt namelijk plots 630 euro, terwijl het een maand eerder nog maar 275 euro was.

Ze is niet alleen. Bij de redactie kwamen talloze voorbeelden binnen, van alleenstaande ouders wiens factuur van 50 euro plots boven de 100 steeg, tot gezinnen die honderden euro's meer moeten betalen (lees onderaan dit artikel enkele voorbeelden). Bij zo goed als alle energieleveranciers -op één uitzondering na- traden er forse prijsverhogingen op.

Uit onderzoek van onze redactie blijkt dat wie een nieuw energiecontract afsluit begin dit jaar, daarvoor gemiddeld maar liefst 36 procent meer betaalt dan vorige maand. De gasfacturen staan het meest onder druk: die stijgen met ruim 47 procent. Voor elektriciteit betaalt een gemiddeld Vlaams gezin nu 25 procent meer dan in december. Samen komt dat nu jaarlijks voor gas en elektriciteit op ruim 5.400 euro, in december was dat nog geen 3.900 euro. Een stijging van ruim 1.500 euro op jaarbasis, of dus 125 euro per maand éxtra.

Bij sommige leveranciers komt er op de gasfactuur in één klap zelfs bijna 70 procent bij. Er zijn gezinnen die hun jaarlijkse energierekening met 2.000 euro zien stijgen.
Zowel gas als elektriciteit worden duurder.

Een gemiddeld elektriciteitscontract voor een gemiddeld gezin bedroeg in december 2021 ca. 1.420 euro op jaarbasis. Hetzelfde contract bedraagt in januari 2022 gemiddeld 1.780 euro, een verschil van 360 euro per jaar. Dat is dus een verhoging van ruim 25 procent.

Eén leverancier - verschillende producten
Een leverancier biedt voor elektriciteit soms verschillende producten (types contracten) aan. Daardoor kan een leverancier zowel als een van de goedkoopste als een van de duurste uit de bus komen. Bij prijsvergelijkingen is het dus van belang om elk product afzonderlijk te bekijken.

Een contract voor een gemiddeld gezin bedroeg in december 2021 zo'n 2.465 euro op jaarbasis. Hetzelfde contract bedraagt in januari 2022 gemiddeld ca. 3.645 euro, een verschil van zowat 1.180 euro per jaar. Dat is dus bijna 48 procent hoger dan in december.

De VREG (Vlaamse Regulator voor de Elektriciteits- en Gasmarkt) erkent de enorme prijsstijgingen. Aan VRT NWS stelt woordvoerder Leen Vandezande: "Iemand die zowel elektriciteit als aardgas verbruikt kwam vorig jaar voor zijn totaalfactuur nog onder de 2.000 euro uit, en nu zit dat ongeveer rond de 5.500 euro."

3.500 euro erbij op één jaar tijd, dus. Want de facturen zijn al veel langer aan het stijgen dan vandaag. De huidige forse kwartaalverhoging (in één klap maar liefst 1.500 euro erbij) is de zoveelste in een lange reeks. Vorig najaar al moesten Belgische gezinnen al een stijging van gemiddeld 700 euro incasseren. Maar eigenlijk zijn de prijzen al sinds de zomer aan het stijgen en het ziet er niet naar uit dat er snel een einde aan zal komen.

Waar komt die forse stijging vandaan?
Dat er een grote stijging is, vindt energie-expert Ruben Baetens van 3E logisch. "De gasprijzen schommelen enorm, maar we waren de voorbije vijf à zes jaar eigenlijk lage energieprijzen gewend", zegt hij. "De gasprijs stond anderhalf jaar geleden door de coronacrisis historisch laag, met ongeveer 10 euro per megawattuur."

"Onlangs stond de prijs dan weer historisch hoog, met 180 euro per megawattuur", gaat de expert voort. "Zopas is het weer gezakt naar 80 euro, ditmaal door het warme weer voor de tijd van het jaar. De prijs wordt nu geschat voor het komende jaar, dus is het logisch dat die veel hoger staat. Maar als klant is dat natuurlijk schrikken."

"Het is moeilijk te zeggen of er aan het einde van de rit werkelijk zo'n hoge factuur zal liggen, of dat het uiteindelijk beter zal meevallen".

Vaste tariefplannen verdwijnen stilaan
Nog een opvallend gevolg van de stijging, is dat sommige leveranciers hun formules met vaste tarieven stopzetten. Daardoor moeten klanten met een vast contract overstappen naar een variabel tariefplan of een andere leverancier zoeken.

"Nog maar vijf van de zeventien actieve leveranciers in Vlaanderen bieden vaste contracten aan gezinnen aan", meldt Leen Vandezande, woordvoerder van de Vlaamse Regulator voor de Elektriciteits- en Gasmarkt (VREG).

Vast versus variabel tariefplan
Bij een "vast" contract wordt er een maandbedrag vastgelegd op het moment waarop het contract wordt afgesloten. Dat bedrag verandert niet gedurende de loop van het contract: een voordeel als de energieprijzen plots stijgen dus, een nadeel wanneer ze zakken.

Bij een variabel contract wordt er om de drie maanden (of tegenwoordig soms zelfs om de maand) een nieuw tarief bepaald, gebaseerd op de gas- en elektriciteitsprijzen van de voorbije periode. Als de dagprijzen op de energiemarkten in die periode heel hoog waren, kunnen de tarieven van de variabele contracten met tientallen procenten de hoogte ingaan, met alle gevolgen van dien.

Toekomst onvoorspelbaar
Gewoonlijk ligt de energieprijs hoger tijdens en kort na de winter, omdat er dan meer vraag is. Gedurende de lente en de zomer zakt de prijs meestal terug omdat de vraag zakt. Maar een daling is nog niet direct in zicht, zeggen bronnen binnen de energieleveranciers.

Dat bevestigt Baetens: "Het zal sowieso een zwaar jaar worden. Maar het is onmogelijk om te weten hoe de prijzen in de zomer of volgend jaar zullen evolueren."